Home

Dagelijks leven

Dagelijks leven

Als u blijvend hersenletsel hebt opgelopen, verandert uw leven drastisch. De levenslijn die u kende, wordt meestal behoorlijk verstoord. Dat uit zich in allerlei zaken die met uw dagelijks leven te maken hebben.

De manier waarop u zichzelf verzorgt, het huis waarin u woont, uw vervoer en de activiteiten die u buitenshuis doet, het kan allemaal behoorlijk veranderen door uw hersenletsel. We geven u in dit gedeelte van de website informatie en tips om met deze veranderingen om te leren gaan.

Minder kunnen en meer afhankelijk zijn van hulp

Door hersenletsel kunt u eenzijdig verlamd raken of de controle over bepaalde bewegingen kwijt raken. Ook kunt u veel last hebben van pijn, gevoelloosheid in ledematen of juist overgevoeligheid. Door die beperkingen verandert alles in de manier waarop u gewend was met uw lichaam om te gaan. U moet zich bijvoorbeeld met een rolstoel gaan voortbewegen en soms kunt u handelingen niet meer zelf uitvoeren. U wordt daardoor sterker afhankelijk van anderen, bijvoorbeeld van uw huisgenoten, uw partner of van uw familie of buurtgenoten. In de delen Thuiszorg en Mantelzorg vindt u mogelijkheden om die hulp in te roepen. Hieronder gaan we in op het opvangen of verminderen van vaak voorkomende lichamelijke problemen binnenshuis.

Afhankelijk worden van iemand anders
Door uw hersenletsel kunt misschien bepaalde handelingen die u dagelijks binnenshuis deed, niet meer goed of helemaal niet meer uitvoeren. Dat kan gaan om simpele handelingen zoals tanden poetsen, u zelf wassen, een briefje schrijven, naar het toilet gaan, een maaltijd bereiden of huishoudelijke klusjes doen.
Als u een partner heeft, kan deze u in veel gevallen daarbij helpen. Dat levert ook voor uw partner wel een extra belasting op. Bent u alleen, dan bent u aangewezen op hulp van buiten. U kunt dan verzorging en hulp aan huis krijgen. U kunt misschien gebruik maken van thuiszorg of mantelzorg.
Het is niet gemakkelijk om toe te geven dat het u niet meer lukt om u zelf te verzorgen of om dagelijkse handelingen uit te voeren.

Wonen

Als u door hersenletsel gedeeltelijk verlamd bent, bent u geheel of gedeeltelijk aangewezen op een rolstoel. U moet uw huis dan waarschijnlijk daarvoor laten aanpassen. Er is bijvoorbeeld een traplift nodig of de drempels moeten uit uw woning moeten verwijderd om uw woning makkelijker begaanbaar te maken voor een rolstoel.

Zulke aanpassingen hoeft u niet helemaal zelf te betalen. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voorziet in een tegemoetkoming in de kosten. U kunt deze tegemoetkoming bij uw gemeente aanvragen. Hou rekening met lange wachttijden. Veel gemeenten hebben een speciaal loket/telefoonnummer voor informatie over de Wmo.

Niet meer thuis wonen
Als uw hersenletsel ernstig is en u geen partner hebt die u in huis kan helpen of die de benodigde zorg kan geven, kan het zijn dat u niet meer thuis kunt wonen. U zult dan misschien moeten verhuizen naar een verpleeghuis of een kleinschalige woonvorm waar die zorg wel kan worden aangeboden. Het revalidatiecentrum of de stichting MEE kan u meer vertellen over de mogelijkheden. www.mee.nl

Sporten en bewegen

Als u gewend was om te sporten, zijn uw mogelijkheden door uw hersenletsel misschien verminderd. Dat hoeft niet te betekenen dat u helemaal niet meer kunt sporten. Bewegen is meestal beter dan helemaal niet bewegen. Ook met hersenletsel kunt u vaak nog meer dan u denkt. Sommige sporten kunt u gewoon blijven doen met de beperkingen die door uw hersenletsel zijn ontstaan. Als u twijfelt, raadpleegt u uw huisarts en kunt u altijd een sportkeuring laten doen.

Aangepaste sporten
Raadpleeg voor een overzicht van sporten en verenigingen die geschikt zijn voor mensen met een beperking de website Gehandicaptensport Nederland (voormalig NEBAS) : www.gehandicaptensport.nl
Ook de website Gezondheidsnet geeft informatie over sporten met een handicap : www.gezondheidsnet.nl/bewegen/sporten-met-een-handicap
Informatie over sportmogelijkheden in uw eigen provincie kunt u ook vinden via Sportkracht 12, een platform van interprovinciale sportraden : www.sportkracht12.nl

Vervoer: Autorijden

Hersenletsel leidt vaak tijdelijk of langere tijd tot verminderde rijvaardigheid. Door gedeeltelijke verlamming kunt u niet in staat zijn uw auto te besturen. Uw reactievermogen kan vertraagd zijn of u kunt zich niet meer zo goed concentreren. Afstanden schatten kan moeilijk zijn. Ook kan het zijn dat u minder scherp ziet of dat u wat links of rechts van u gebeurt, niet goed waarneemt.

Na het krijgen van een CVA of beroerte mag u daarom tijdelijk niet autorijden. Voor andere vormen van hersenletsel is die wettelijke beperking er (nog) niet. Er zijn 3 vormen van tijdelijke rijontzegging:
- Als u een TIA/CVA hebt gehad zonder restverschijnselen die van invloed zijn op de rijgeschiktheid, mag u 2 weken niet autorijden. Na deze 2 weken mag u, na positief advies van uw behandelend specialist, weer autorijden.
- Als u een CVA hebt gehad met restverschijnselen die van invloed zijn op de rijgeschiktheid, mag u 3 maanden niet autorijden.
- Als een CVA hebt gehad met bloedvatmisvormingen, dan mag u 6 maanden niet autorijden.

Opnieuw uw rijbevoegdheid aanvragen via CBR
Na een rijontzegging van 3 of 6 maanden mag u niet zomaar in de auto stappen. U moet eerst u via uw gemeente of via de website van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen een formulier Eigen Verklaring (www.cbr.nl/4398.pp) kopen, dit (laten) invullen en opsturen naar CBR. Op deze Eigen verklaring moet ook uw behandelend arts een aantekening plaatsen, waaruit de aard en de ernst van uw hersenletsel blijkt.

Het kan gebeuren dat het CBR na ontvangst van uw eigen verklaring, oordeelt dat er onvoldoende medische gegevens over u zijn. De medisch adviseur van het CBR verwijst u dan naar een specialist voor verder onderzoek. Het CBR kan u ook vragen om een rijtest te ondergaan.

Als de uitkomsten van het onderzoek of de rijtest positief zijn, krijgt u een Verklaring van geschiktheid toegezonden. Soms geeft het CBR een Verklaring van geschiktheid af met een beperkte geldigheidsduur van één, drie of vijf jaar. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een mogelijk progressief verlopend ziektebeeld. Het kan ook voorkomen dat de eisen van rijgeschiktheid een beperkte geldigheidsduur voorschrijven.

Meldingsplicht bij CBR en uw autoverzekeraar
Als u door hersenletsel bent getroffen, moet u dat altijd bij het CBR en bij uw autoverzekering melden. Als u dat niet doet bent u niet langer verzekerd (ook niet als u uw verzekeringspremie blijft doorbetalen). Het is van belang dat u dat zelf doet, de huisarts of specialist mag dat in principe niet doen, en uw huisgenoot of partner is daartoe niet bevoegd. Ook als u denkt dat u nog goed in staat bent auto te rijden, moet u deze meldingen dus altijd doen.

Vervoer : Openbaar vervoer

Als u niet (meer) zelf auto kunt rijden, bent u aangewezen op het openbaar vervoer. Als u slecht ter been of rolstoelafhankelijk bent geworden, zult u niet in alle gevallen met het openbaar vervoer kunnen reizen en soms aangepast moeten reizen. Hieronder vindt u informatie over aangepast reizen met het openbaar vervoer.

Aangepast reizen per trein
De Nederlandse Spoorwegen (NS) verlenen speciale diensten aan reizigers met een beperking:
U kunt hulp aanvragen bij het in- en uitstappen door middel van een verrijdbare brug. Deze dienst is beschikbaar op ruim 100 stations, maar niet bij alle. Vraag deze begeleiding minstens één dag voordat u met de trein wil reizen aan via de website van de Nederlandse Spoorwegen, Daarvoor moet u zich wel registreren, dus neemt u even de tijd daarvoor.
Op vrijwel alle stations zijn liften om het rolstoelgebruik gemakkelijker te maken.
Het is soms niet mogelijk om te reizen zoals u graag wil. U kunt bij de toegangsdeuren van elke trein aan het bekende rolstoelsymbool zien of de trein rolstoeltoegankelijk is. Dubbeldekkers hebben vaak een aangepast toilet, sommige hebben een inklapbare stoel die plaats biedt aan een rolstoelgebruiker. Deze zijn te herkennen aan het rolstoelsymbool boven de toegangsdeur van de coupé.

De coupés van oudere dubbeldekstreinen zijn niet toegankelijk met een rolstoel. U moet dan op het in- en uitstapplatform blijven met de rolstoel, wat erg ongemakkelijk is. Informeert u daarom van te voren goed of u zo'n trein treft.

Uw rolstoel mag in de trein 150 cm lang en 85 cm breed zijn en niet meer wegen dan 250 kilo (inclusief de inzittende). Zitplaatsen in een coupé of toiletten zijn alleen toegankelijk voor rolstoelen van maximaal 120 cm lang en 70 cm breed (binnenrolstoel). Rolstoelen met een verbrandingsmotor zijn om veiligheidsredenen niet toegestaan.

Voor het meenemen van een aangepaste fiets of een elektrische driewieler is een vergunning nodig. Deze kunt u aanvragen bij het Bureau Begeleiderskaarten, tel. 030 2354661. Postadres: postbus 2025, 3500 HA Utrecht.

OV-begeleiderskaart
Als u niet zelfstandig kunt reizen maar wel met een begeleider, kunt u bij de NS een OV begeleiderskaart aanvragen. Hiermee kan altijd een begeleider gratis met u meereizen. U en uw begeleider moeten wel minstens 12 jaar oud zijn en de gehele reis gezamenlijk afleggen. De OV-Begeleiderskaart is minimaal één jaar geldig en kan worden gebruikt in treinen, metro's, trams en bussen. De kaart is niet geldig in de (Trein)taxi.

U kunt de OV-Begeleiderskaart telefonisch aanvragen (0900 - 20 21 163, € 0,10 per minuut) of door uw naam, geslacht, adres, postcode, woonplaats en telefoon op een brief te noteren en deze in een gesloten envelop te sturen naar Nederlandse Spoorwegen, Bureau OV-Begeleiderskaarten, Postbus 2025, 3500 HA Utrecht. U krijgt dan een aanvraagformulier toegestuurd waarmee u de aanvraag kunt afronden.

Voor meer informatie over de mogelijkheden van aangepast reizen bij de NS kijkt u op www.ns.nl/reizigers/reisinformatie/informatie/reizen-met-een-functiebeperking

Reizen met bus, tram of taxi
Reguliere bussen, trams en taxi's zijn helaas niet geschikt voor het reizen met een rolstoel. Ondanks de lage instap van bussen van sommige busmaatschappijen, blijken bushaltes en opstapplatforms vaak slecht of geheel niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

In vrijwel alle regio's kan de Regiotaxi worden gebeld voor korte ritten binnen de gemeente met een speciale rolstoeltaxi. Voor deze ritten moet u meestal een pas aanvragen bij het Regiotaxibedrijf in uw regio. Als u een Wmo-indicatie hebt, krijgt u korting op het Regiotaxivervoer. U kunt daarover informatie krijgen bij het Wmo-loket van uw gemeente.

Voor openbaar busvervoer verder dan 5 OV-zones is er Valys. Dit is taxivervoer voor mensen met een chronische ziekte of handicap en voor ouderen. Kijk voor meer informatie op de website van de rijksoverheid: www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/tegemoetkoming-chronisch-zieken-en-gehandicapten-wtcg/vraag-en-antwoord/hoe-kan-ik-gebruikmaken-van-valys.html

Recreatie en vakantie : Uitgaan

Ook als u hersenletsel hebt, kunt u vaak nog steeds naar schouwburg, bioscoop of sportwedstrijd. Hoewel alleen openbare gebouwen verplicht zijn om toegankelijk te zijn voor alle bezoekers, realiseren steeds meer culturele organisaties en bedrijven zich dat mensen met bewegingsbeperkingen ook hun klanten zijn.

In schouwburgen en bioscopen zijn steeds vaker speciale voorzieningen voor mensen met een beperking. Bijvoorbeeld zitplaatsen voor mensen in een rolstoel met een prima uitzicht hebben op het podium, bijzondere geluidsvoorzieningen en een lift voor het bereiken van hoger gelegen zitplaatsen. Vaak worden ook gereduceerde toegangsprijzen gehanteerd voor mensen met een beperking en hun begeleiders. Ook bij sportwedstrijden gelden vaak speciale prijzen voor AOW-ers en WAO-ers. Het is verstandig om altijd vooraf te informeren naar bereikbaarheid, speciale services en prijzen.

Als u niet zeker bent of de locatie die u wilt bezoeken rolstoelvriendelijk is, kunt u altijd even informeren of de betreffende locatie het Internationaal toegankelijkheidskeurmerk (ITS) heeft. Dat betekent in elk geval dat u daar goed terecht kunt als u slecht zelfstandig kunt lopen of een rolstoel nodig hebt.

Recreatie en vakantie : Op vakantie

Door de jaren heen zijn er steeds meer 'aangepaste' vakantiebestemmingen gekomen. Zo zijn er bijvoorbeeld kampeerterreinen en bungalowparken met aanpassingen en speciale hotels. We noemen hier een paar interessante informatiebronnen voor aangepaste vakanties

De blauwe gids
De Nederlandse Branchevereniging Aangepaste Vakanties (NBAV) zet zich in voor het bevorderen, verbeteren en verruimen van de vakantiemogelijkheden voor mensen met een beperking.
Ieder jaar geeft de NVAB de blauwe gids uit. Hierin staat een ruim aanbod van aangepaste vakanties. Op www.deblauwegids.nl kunt u deze aangepaste vakanties en de aanbieders ook terug vinden.

MEE online vakantiewijzer
De organisatie MEE heeft een online vakantiewijzer voor mensen met een beperking. Daarin kunt u speciale organisaties vinden die zich richten op reizen voor volwassenen en kinderen met lichamelijke en/of verstandelijke beperkingen. www.meevakantiewijzer.nl/vakanties-voor-volwassenen-met-een-lichamelijke-beperking

NAH hotels
Er zijn in Nederland twee speciale NAH-hotels:
- De Witte Berken te Epe (Gelderland) nahhotel.nl/nah-hotels/nah-hotel-de-witte-berken
- Ie-Sicht te Oudega (Friesland) nahhotel.nl/nah-hotels/nah-hotel-ie-sicht

Als het erg moeilijk wordt om zelfstandig of met partner uw vakantie te regelen, kunt u organisaties als het Rode Kruis, de Zonnebloem en de Stichting Globeroller benaderen voor een aangepaste groepsreis, waarbij uw partner ook welkom is.

Vakantietips
- Schrijf alle medicijnen en andere (medische) benodigdheden en hun gebruik en dosering op in een schrift en doe deze en het schrift bij uw reisbagage.
- Vraag uw huisarts om een brief waarin alle medische gegevens en hun medicatie staan. Neem deze brief mee naar het vakantieadres en gebruik deze eventueel bij eventuele douanecontroles.
- Wilt u een reis boeken? Vraag dan bij het reisbureau naar de 'Toeristiek-klapper'. Hierin vindt u gedetailleerde informatie over hotels, afmetingen van kamers, liften en hoe de omgeving eruitziet.
- Gaat de reis per bus of per vliegtuig? Vraag dan om een plaats voorin, daar is immers de meeste beenruimte.

Wilt u de rolstoel meenemen?
- Let er altijd op dat de rolstoel wordt ingeladen in de bus of het vliegtuig.
- Vraag vooraf aan de reisorganisatie of de vakantiebestemming en het vervoer daarheen rolstoelvriendelijk
- Vraag ook aan de reisorganisatie of de vakantielocatie of het mogelijk is de deur van de badkamer tijdens uw verblijf te laten verwijderen.
- Boek bij voorkeur een kamer op de benedenverdieping als u niet zeker weet of er een (voldoende ruime) lift is.
- Neem voor uw rolstoelbanden een bandenplakset en een reserve binnenband mee.

Home Alles over hersenletselDagelijks leven