Elke maand schrijft Belinda voor Hersenletsel.nl over haar leven met NAH. Dit keer gaat ze in op het verschil tussen de beruchte hersenmoeheid en een overprikkeld brein/lijf en waarom dit onderscheid zo belangrijk is.
De laatste tijd gaan er op facebook berichtjes rond die uitleg geven over het fenomeen hersenmoeheid. Heel fijn, want hoe meer aandacht voor hersenletsel hoe beter. Je weet wel, openheid leidt tot begrip.
Echter als ik die berichtjes lees denk ik alleen maar, dit gaat over overprikkeling en niet over hersenmoeheid, ook wel neurofatique. Uiteraard voel ik me dan verplicht dat te melden onder het bericht. Bij de laatste die ik tegenkwam zag ik ineens staan dat het a.i. informatie was. Het maakt mij niet uit dat je de info bij a.i. vandaan haalt. Ik haal zelf ook wel wat info daar vandaan. Maar kijk wel even of het juiste informatie betreft, zeker als je het gaat delen.
Het gaf me wel een idee voor de volgende blog. Dus in deze blog ga ik in op het verschil tussen de beruchte hersenmoeheid en een overprikkeld brein/lijf en waarom is het onderscheid zo belangrijk?
Overprikkeling
Stel je je hersenen voor als een kantoorpand met een portier bij de ingang. Vóór je letsel deed die portier meestal feilloos zijn werk. Hij liet belangrijke gasten (lees gesprek met iemand) binnen en stuurde de ongenode gasten (lees tikkende klok, achtergrond muziek, voorbijrijdende auto) weg.
Het hersenletsel heeft ervoor gezorgd dat de portier niet meer goed oplet of dat ie zelfs afwezig is, waardoor al die ongenode gasten allemaal met de belangrijke gasten naar binnen stormen. De radio, de kleur van de gordijnen, de geur van het eten, de vragen van anderen, de stemgeluiden, maar ook het gevoel van de kleding op je huid.
Je staat “aan”, je voelt chaos, gejaagdheid, irritatie of zelfs een storm in je hoofd en lijf.
Wat doet je lijf? Je zenuwstelsel schiet in de overlevingsstand “vechten of vluchten”, je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen zich aan en je kunt gaan trillen (mijn rechterarm schiet 100% in een tremor) of je kan juist helemaal dichtslaan (bevriezen, mijn rechterbeen blijft dan ook vaak letterlijk staan, soort van vastgeplakt aan de grond).
De spoedeisende hulp oplossing is het acuut weghalen van de prikkels. Zoek de rust op, zet een zonnebril op, oordopjes in (als je daar tegen kan) of zoek een donkere stille kamer. Vaak zakt de acute spanning in je lijf na een paar uur of wat langer weer weg.
Neurofatique, ook wel hersenmoeheid
Neurofatique of hersenmoeheid is iets heel anders. Het is geen drukte bij de portier, het is je batterij die simpelweg compleet leeg is getrokken.
Als je hersenletsel hebt zijn de “snelwegen”, de “gebaande paden” in je hoofd beschadigd. Je brein moet voor elk “klein dingetje” (bijvoorbeeld praten, herinneren waar je sleutels liggen, de weg vinden, lopen of zelfs gewoon je evenwicht bewaren) een omweg zoeken in je brein omdat de normale weg geblokkeerd is. Dat kost echt bakken vol met energie. Energie die er vaak al bijna niet is.
Hoe dat voelt? Het is een diepe uitputting die zo ongeveer in je botten trekt. Je krijgt last van “brain fog”, ook wel hersenmist. Je komt niet op woorden, kunt niet meer helder nadenken en wordt steeds langzamer in handelingen en ook in praten.
Wat doet je lijf? Je armen, benen en je hoofd wegen als lood, zo zwaar. Je bent niet “gejaagd” je bent simpelweg compleet leeg. Je accu is volledig leeg getrokken.
De spoedeisende hulp oplossing is er niet. Je lost dit niet op met een paar uurtjes stilte of wat extra slapen. Je batterij laadt niet verder op dan bijvoorbeeld 40%. Dit vraagt om rigoureus ingrijpen en accepteren dat het zo is. Het herstel kan, afhankelijk van de ernst dagen of langer duren.
Maar waarom halen we deze twee nou zo vaak door elkaar? Ze gaan vaak hand in hand als goede (?) vrienden. Ze versterken elkaar in een vicieuze cirkel waar je letterlijk doodmoe van wordt.
Als je brein last heeft van die hersenmoeheid (lege batterij) dan heeft de portier bij de ingang van het gebouw waar we mee begonnen geen energie meer om zijn werk te doen. Met als gevolg dat al die gasten weer tegelijk naar binnen gaan. En omdat de deur toch open staat volgen er steeds meer, met als gevolg dat je nóg veel sneller overprikkeld raakt.
En als je overprikkeld raakt, schiet je lijf in die stressmodus. Die stressreactie vreet zo belachelijk veel energie, dat je accu in no-time in het rood gaat. En dan is het cirkeltje weer rond.
Waarom is het verschil nou zo belangrijk?
Als je weet welke van de twee op dit moment de boventoon voert in jouw lijf, kun je gerichter handelen. Ben je overprikkeld dan helpt het om bijvoorbeeld de radio uit te zetten of de kamer te verlaten. Heb je last van neurofatique dan heeft de radio uitzetten weinig zin. Je moet dan echt gaan liggen, je ogen sluiten en je overgeven aan de rust, en alles wat je geleerd hebt bij de ergotherapie aanspreken om weer langzaamaan bij te trekken.
Belangrijk is het om te weten dat neurofatique en overprikkeld zijn vaak hand in hand gaan, maar die hersenmoeheid hoeft echt niet een gevolg te zijn van overprikkeling. Je kan ermee opstaan terwijl er voor je gevoel geen oorzaak was, maar je bent zeg maar vergeten de stekker van je oplader in het stopcontact te steken. Het kan je ook overvallen na een kleine inspanning.
Het vervelende van dat stomme hersenletsel is dat het zo onvoorspelbaar kan zijn. Maar onthoud: Je bent niet gek, en je stelt je niet aan. Je brein levert topsport, elke dag weer. Wees een beetje lief voor die interne batterij en ook voor die overwerkte portier!!
Tot volgende maand,
Liefs
Belinda
