Wij mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) willen allemaal graag zo gewoon mogelijk leven. Helaas gooit onze NAH daarbij roet in het eten. We hebben vaak allerlei restverschijnselen van ons hersenletsel. Bij de een vooral motorisch; bij de ander vooral cognitief. Maar ook wel op beide terreinen. En de klachten en de zwaarte ervan verschillen van mens tot mens. Ook wij hebben behoefte om cultuur te bezoeken: musea, theater, films en gelukkig is daar steeds meer aandacht voor, o.a. in Alphen aan den Rijn.
Een van de dingen waarmee we vaak kampen is ‘overprikkeling’. Dit doet zich in allerlei gradaties en vormen voor, weet ik uit ervaring. Het kan te maken hebben met licht, geluid, drukte, beweging, maar in contacten met andere mensen met NAH heb ik ervaren dat er nog veel meer vormen denkbaar zijn. Als ik naar een restaurant ga, moet ik mij noodgedwongen vaak concentreren op drie verschillende dingen: mijn eigen gesprek, andere gesprekken om mij heen en ‘muziek’ op de achtergrond. Daarom zoek ik altijd een zo rustig mogelijke plek, liefst buiten als het weer het toelaat. En ik vraag regelmatig of de muziek uit kan of zachter. Tot mijn verbazing kan dat vaak, als je uitlegt wat de reden is van het verzoek.
Ik ben een liefhebber van films en al jarenlang als operateur (ik draai de film) vrijwilliger bij Parkvilla, het filmhuis van Alphen aan den Rijn. Als operateur bij Parkvilla (een fantastische vrijwilligersfunctie bij een geweldige organisatie) woon ik de film bij in de zaal. Na mijn herseninfarct red ik het vaak tot aan de pauze. Dan worden de prikkels te veel voor mij: de geluidseffecten, de lichtflitsen, een volle zaal, etc. Na de pauze zoek ik dan de rust op van mijn operateurscabine en kijk ik de film daar af: een koelere ruimte, meer afstand tot de film en de genoemde prikkels, minder belastend.
Geleidelijk ontstond bij mij het idee dat het goed zou zijn als Parkvilla prikkelarme films zou aanbieden in de programmering. Ik heb dit aangekaart bij Cindy van der Hoorn, de coördinator van het filmhuis en die reageerde meteen positief. Zij vindt het belangrijk dat iedereen kan genieten van films, ook mensen die last hebben van overprikkeling.
Samen hebben we de criteria voor de vertoning bepaalt. De film wordt vertoond op een moment dat er geen andere activiteiten in Parkvilla zijn, zodat er zo min mogelijk prikkels zijn bij binnenkomst van het gebouw en in de foyer is er geen muziek. We selecteren met zorg een rustige film en zorgen voor een rustige vertoningsomgeving: het geluid staat zachter, het licht is niet helemaal gedempt, er zijn geen trailers vooraf en de zaal is tot circa 65% bezet. Verder kunnen mensen tijdens de film de zaal verlaten.
Overprikkeling doet zich overigens niet alleen voor bij mensen met NAH, maar ook bijvoorbeeld bij mensen met Alzheimer, met Parkinson, met Autisme en veel meer aandoeningen. Daarom heb ik contact gezocht met die organisaties in Alphen om ook hen uitdrukkelijk uit te nodigen.
Op 2 mei 2026 hebben we als experiment ‘H is for Hawk’ aangeboden als prikkelarme film. Die film is goed ontvangen. Ik ben dus heel blij en trots dat inmiddels binnen Parkvilla is besloten om prikkelarme films blijvend op te nemen in de programmering. In het komende seizoen staan op vijf data prikkelarme film gepland, te beginnen met de film Calle Malaga, op zondag 27 september, om 12.00 uur. Een hele leuke film, die ik al eerder heb gedraaid en gezien.
Via de volgende link, Parkvilla, kom je op de website van Parkvilla, waar (nogmaals) uitgebreid wordt uitgelegd wat een prikkelarme film inhoudt en hoe je hiervoor kaarten kunt bestellen. Ook vind je daar de ander data van de films. Als operateur van Parkvilla draai ik de films.
André van Gameren,
Ambassadeur Hersenletsel.nl Zuid-Holland, initiator van het NAH-café Alphen aan den Rijn en operateur bij Parkvilla.
NB: dit artikel is gebaseerd op het interview van Marieke Roggeveen met Cindy van der Hoorn en mij in Nieuwsblad Alphen, 53e jaargang, april 2026, week 16.
