Vier belangrijke taken van rouwarbeid

Prof. Dr. em. Manu Keirse is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en autoriteit in Nederland en België als het gaat om verdriet, verlies en de laatste levensfase. Hij beaamt de eerder genoemde tips, maar vult ze graag aan en noemt het de vier belangrijke taken van rouwarbeid in zijn boek ‘Helpen bij verlies en verdriet’.

1. 1. Zie de werkelijkheid van het verlies onder ogen.
      In het begin durf je misschien niet in te zien dat je niet-aangeboren hersenletsel hebt opgelopen en je sommige dingen niet meer kan. Om met je rouw om te kunnen gaan, zul je dit verlies moeten erkennen.
   2. De pijn van het verlies ervaren.
      Boosheid, vermoeidheid, schuldgevoelens, wanhoop, eenzaamheid. Grote kans dat jouw pijn zich uit in deze vormen. Het is belangrijk dat je deze pijn de ruimte geeft om er te zijn. Stop je verdriet niet weg, want alleen door erover te praten en jouw gevoelens er te laten zijn, kun je ermee leren omgaan.
   3. Pas je aan de situatie aan na jouw verlies.
      Je hebt na een paar maanden geaccepteerd dat je niet-aangeboren hersenletsel hebt en kunt jouw nieuwe realiteit niet meer ontkennen. Het is tijd om uit te zoeken wat je nog wel kunt en opnieuw je draai proberen te vinden in de samenleving.
   4. Leer opnieuw te genieten en maak mooie, nieuwe herinneringen.
      Je hoeft je verdriet en pijn niet los te laten, maar moet deze anders leren vasthouden. Natuurlijk mag je omkijken naar wat je bent verloren, maar leer ook om opnieuw vooruit te kijken.

Bedenk dat het een topsport is om te functioneren met niet-aangeboren hersenletsel. Elke dag zul je opnieuw de limieten van de mogelijkheden moet ontdekken. Het is halen of falen, maar ook van falen leer je enorm. Je beperkingen zullen voor altijd blijven. Als jij leert om nieuwe kansen voor jezelf te creëren en accepteert dat je situatie is zoals deze is, zul je zien dat er nog ontzettend veel is om van te kunnen genieten.

Deze vier taken verschenen eerder als kadertje bij het artikel over Levend verlies in Hersenletsel Magazine 1 van 2024 dat werd geschreven door Marloes van Haften en Rebecca ter Mors.